Tegemoetkoming voor een aangepaste fiets via VSB of VAPH aanvragen?

Een aangepaste fiets kan opnieuw vrijheid, zelfstandigheid en plezier in bewegen geven. Maar een driewielfiets, tandem, duofiets of andere aangepaste fiets is vaak een behoorlijke investering.

In Vlaanderen bestaan er verschillende mogelijkheden om een tegemoetkoming voor een aangepaste fiets aan te vragen. Afhankelijk van het type fiets en de persoonlijke situatie verloopt die tegemoetkoming voornamelijk via de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB) of via het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH).

We helpen je graag bij het kiezen en testen van een geschikte fiets en bovendien kunnen we ook samen bekijken welke aanvraagprocedure mogelijk is en welke documenten of stappen daarbij belangrijk zijn.

VSB of VAPH: waar moet je zijn?

De belangrijkste vraag is welk type aangepaste fiets je nodig hebt.

Globaal geldt:

• Voor éénpersoons drie- en vierwielfietsen verloopt de tegemoetkoming meestal via de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB).
• Voor bepaalde andere aangepaste fietsen, zoals een tandem, kan een tegemoetkoming mogelijk zijn via het VAPH.

Het VAPH bevestigt dat mobiliteitshulpmiddelen voor de basismobiliteit, waaronder zitdriewielfietsen en drie- of vierwielfietsen, tot de bevoegdheid van de Vlaamse Sociale Bescherming behoren. Voor aangepaste fietsen die niet onder die VSB-regeling vallen, kan het VAPH in bepaalde situaties wel tussenkomen.

Welke regeling van toepassing is, hangt dus niet alleen af van de persoon, maar vooral ook van het type hulpmiddel en de functionele noodzaak ervan.

Tegemoetkoming voor een driewielfiets via de VSB

De Vlaamse Sociale Bescherming voorziet tegemoetkomingen voor verschillende mobiliteitshulpmiddelen.

Daaronder vallen onder andere:

• driewielfietsen;
• vierwielfietsen;
• zitdriewielfietsen;

bepaalde andere mobiliteitshulpmiddelen die het stappen of zelfstandig verplaatsen ondersteunen of vervangen.

Voor deze hulpmiddelen verloopt de aanvraag via een erkende verstrekker van mobiliteitshulpmiddelen. De aanvraag wordt vervolgens behandeld via de zorgkas.

Voor wie kan een driewielfiets geschikt zijn?

Een driewielfiets kan bijvoorbeeld een oplossing zijn wanneer fietsen op een gewone tweewieler moeilijk of niet langer veilig is door:

• evenwichtsproblemen;
• verminderde spierkracht;
• neurologische problemen;
• problemen met op- en afstappen;
• beperkte mobiliteit;
• een lichamelijke beperking;
• instabiliteit tijdens het fietsen.

Het belangrijkste uitgangspunt is niet een bepaalde diagnose, maar de vraag welke mobiliteitsoplossing iemand functioneel nodig heeft. Daarom is het belangrijk om verschillende modellen daadwerkelijk uit te proberen. 

Welke driewielfiets heb ik nodig?

Driewielfietsen bestaan in zeer uiteenlopende uitvoeringen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een driewielfiets met hoge zit;
• een lage driewielfiets;
• een fiets met bovenstuur of onderstuur;
• een model met elektrische ondersteuning;
• verschillende soorten versnellingen;
• aangepaste pedalen;
• voetfixaties;
• aangepaste cranks;
• speciale sturen
• aangepaste zithoudingen.

Twee personen met dezelfde medische problematiek kunnen daardoor toch een totaal verschillende fiets nodig hebben. Bij Fietsoplossing vertrekken we daarom altijd vanuit de persoon en niet vanuit het model.

Hoe verloopt een aanvraag bij de VSB?

Een aanvraag voor een mobiliteitshulpmiddel kan uitgevoerd worden door de erkende verstrekker van Fietsoplossing. Afhankelijk van de situatie kunnen daarbij medische of functionele gegevens nodig zijn.

Het traject bestaat doorgaans uit verschillende stappen:

1. We bespreken welke problemen je tijdens het fietsen of verplaatsen ondervindt.
2. Je probeert verschillende mogelijke fietsoplossingen.
3. We zoeken het model en de configuratie die het best aansluit bij jouw mogelijkheden.
4. De noodzakelijke aanvraagdocumenten worden voorbereid.
5. De aanvraag wordt via de bevoegde kanalen ingediend.
6. De zorgkas beoordeelt de aanvraag.
7. Na goedkeuring kan de verdere levering worden georganiseerd.
8. De exacte procedure kan verschillen naargelang het type hulpmiddel en de persoonlijke situatie.

Belangrijk : eerst procedure voor tussenkomst VSB doorlopen voordat je een aankoop doet!

Welke driewielfietsen komen in aanmerking voor een tegemoetkoming?

Niet iedere driewielfiets wordt automatisch terugbetaald. Er gelden voorwaarden voor het hulpmiddel en voor de aanvraag. Bovendien moet kunnen worden aangetoond waarom het mobiliteitshulpmiddel noodzakelijk en geschikt is. Ook het gekozen model moet binnen de geldende regelgeving passen.

Dat betekent dat een fiets die technisch perfect geschikt is voor iemand niet automatisch betekent dat daarvoor ook een tegemoetkoming wordt toegekend.

Fietsoplossing kan samen met jou bekijken:

• welke modellen mogelijk zijn;
• welke fiets medisch en functioneel passend is;
• welke opties noodzakelijk zijn;
• welke aanvraagroute gevolgd moet worden.

Tegemoetkoming voor een tandem via het VAPH

Voor bepaalde aangepaste fietsen zoals een tandem kan een tegemoetkoming mogelijk zijn via het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH). Het VAPH heeft hiervoor een zogenaamde refertelijst.

Daarin staan hulpmiddelen en aanpassingen waarvoor een tegemoetkoming mogelijk is. Ook voor bepaalde hulpmiddelen die niet in de refertelijst voorkomen, kan in uitzonderlijke situaties een aanvraag worden onderzocht.

Voor wie kan een aangepaste tandem geschikt zijn?

Een tandem kan bijvoorbeeld een oplossing zijn wanneer iemand:

• niet zelfstandig kan sturen;
• onvoldoende verkeersinzicht heeft;
• moeite heeft met evenwicht;
• ondersteuning nodig heeft bij het fietsen;
• wel actief wil meetrappen;
• samen met een begeleider wil fietsen.

Afhankelijk van het model kunnen bestuurder en passagier verschillende posities innemen.

Bij sommige tandems zit de persoon die begeleid wordt vooraan en de bestuurder achteraan. Dat heeft als voordeel dat de begeleider voortdurend zicht heeft op de passagier en gemakkelijk kan communiceren.

Andere tandemconcepten werken met een meer klassieke opstelling.

Wat betaalt het VAPH terug?

Het VAPH werkt met refertebedragen. Dat betekent dat voor bepaalde hulpmiddelen een maximaal bedrag wordt bepaald waarbinnen een tegemoetkoming mogelijk is.

Bij een tandem worden bovendien zogenaamde basiskosten in rekening gebracht. Het VAPH beschouwt een deel van de kost namelijk als de prijs die iemand zonder handicap normaal voor een gewone fiets zou betalen.

Die basiskost wordt afgetrokken van de kostprijs die voor de tegemoetkoming in aanmerking komt.

Een eenvoudig fictief voorbeeld:

Een aangepaste tandem kost €8.000.

Wanneer het VAPH een bepaald bedrag als basiskost van een gewone fiets beschouwt, wordt dat eerst afgetrokken. Op het resterende bedrag worden vervolgens de toepasselijke VAPH-regels en het refertebedrag toegepast.

De daadwerkelijke tegemoetkoming is dus afhankelijk van:

• het type fiets;
• de noodzakelijke aanpassingen;
• het geldende refertebedrag;
• de basiskosten;
• de goedgekeurde aanvraag.

Wie komt in aanmerking voor ondersteuning van het VAPH?

Voor ondersteuning via het VAPH gelden algemene voorwaarden.

Volgens het VAPH moet je onder andere erkend zijn als persoon met een handicap. Bij een eerste aanvraag spelen ook voorwaarden rond leeftijd en woonplaats een rol. Zo moet een eerste aanvraag normaal vóór de leeftijd van 65 jaar gebeuren en moet de aanvrager in Vlaanderen of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wonen. Voor specifieke situaties kunnen uitzonderingen of aanvullende regels gelden.

Daarom is het belangrijk om altijd naar de individuele situatie te kijken. Eerst aanvragen, daarna kopen. Dit is een bijzonder belangrijk punt.

Voor een VAPH-tegemoetkoming moet je in principe eerst de aanvraag indienen voordat je het hulpmiddel aankoopt of de aanpassing laat uitvoeren. Het VAPH wijst daar zelf expliciet op. Koop daarom niet zomaar een aangepaste fiets met de verwachting dat je achteraf automatisch een tegemoetkoming zult ontvangen. Laat je vooraf informeren.

Waarom eerst een aangepaste fiets testen?

Een aangepaste fiets moet niet alleen technisch geschikt zijn.

Hij moet ook goed aanvoelen.

Tijdens een testrit kijken we onder andere naar:

• stabiliteit;
• zithouding;
• instap;
• stuurgedrag;
• bereikbaarheid van de bediening;
• kracht die nodig is om te fietsen;
• ondersteuning van de motor;
• positie van voeten en benen;
• comfort;
• veiligheid;
• zelfstandig kunnen starten en stoppen.

Soms blijkt tijdens een proefrit dat een oplossing die op papier logisch lijkt in de praktijk helemaal niet ideaal is. En omgekeerd kan iemand verbaasd zijn over wat nog wél mogelijk is. Daarom vinden wij testen zo belangrijk.

Elektrische ondersteuning op een aangepaste fiets

Veel aangepaste fietsen zijn verkrijgbaar met elektrische trapondersteuning. Voor mensen met minder spierkracht, beperkte conditie of een grotere actieradius kan dat een enorm verschil maken.

Elektrische ondersteuning kan ervoor zorgen dat iemand:

• langere afstanden kan fietsen;
• gemakkelijker tegenwind aankan;
• beter een helling kan oprijden;
• minder snel vermoeid raakt;
• vaker zelfstandig kan fietsen.

Of elektrische ondersteuning ook binnen een bepaalde tegemoetkoming wordt meegenomen, hangt af van het hulpmiddel en de geldende regelgeving. Een elektrische motor is dus niet automatisch volledig terugbetaald.

Aanpassingen aan een aangepaste fiets

Geen twee gebruikers zijn dezelfde.

Daarom kunnen aangepaste fietsen worden uitgerust met verschillende individuele oplossingen, zoals:

• speciale pedalen;
• voetfixatie;
• beengeleiding;
• verkorte cranks;
• pendelcranks;
• éénzijdige aandrijving;
• aangepaste remmen;
• speciale schakelaars;
• aangepaste sturen;
• rugondersteuning;
• gordels;
• speciale zittingen.

Bij een aanvraag is het belangrijk dat noodzakelijke aanpassingen goed worden gemotiveerd. Een optie die medisch of functioneel noodzakelijk is, is iets anders dan een optie die voornamelijk voor extra luxe of comfort dient.

VSB en VAPH: het verschil eenvoudig uitgelegd

Deze tabel is bedoeld als algemene leidraad. De bevoegde instantie en uiteindelijke tegemoetkoming worden altijd bepaald volgens de geldende regelgeving en de individuele aanvraag.

Veelgestelde vragen over VSB, VAPH en aangepaste fietsen

Kan ik een tegemoetkoming krijgen voor een driewielfiets?

Dat is mogelijk wanneer je aan de voorwaarden voldoet en een driewielfiets als noodzakelijk mobiliteitshulpmiddel wordt beschouwd. De aanvraag voor drie- en vierwielfietsen verloopt in Vlaanderen via de Vlaamse Sociale Bescherming.

Kan ik een tegemoetkoming krijgen voor een elektrische driewielfiets?

Dat hangt af van het voorgeschreven hulpmiddel, de uitvoering en de geldende terugbetalingsvoorwaarden. Elektrische ondersteuning betekent niet automatisch dat alle kosten worden terugbetaald.

Wordt een tandem terugbetaald?

Voor bepaalde aangepaste tandems kan via het VAPH een tegemoetkoming mogelijk zijn. Daarbij gelden onder andere refertebedragen en basiskosten.

Kan ik de fiets eerst kopen en daarna een tegemoetkoming aanvragen?

Dat is meestal geen goed idee. Zeker bij het VAPH moet de aanvraag in principe vooraf gebeuren.

Wordt de volledige prijs van een aangepaste fiets terugbetaald?

Niet noodzakelijk. De tegemoetkoming kan beperkt zijn tot een vastgesteld bedrag. Bij het VAPH kunnen bovendien basiskosten worden afgetrokken.

Kan ik zelf kiezen welke fiets ik wil?

De persoonlijke voorkeur speelt uiteraard een rol, maar voor een tegemoetkoming moet het gekozen hulpmiddel ook beantwoorden aan de voorwaarden en functioneel verantwoord zijn.

Kan ik verschillende driewielfietsen testen?

Ja. Dat raden wij zelfs sterk aan. Bij Fietsoplossing kun je verschillende fietsconcepten met elkaar vergelijken.

Helpt Fietsoplossing met de aanvraag?

We begeleiden klanten bij de keuze van het hulpmiddel en kunnen uitleg geven over het traject en de documenten die voor de aanvraag nodig zijn.